Kulanka Odayaasha Ogaadenya
iyo Itoobiya: Rajo mise Jaha-wareer Cusub!
Shir balaadhan oo dhex maraya dawladda Itoobiya iyo
oday dhaqameedka Ogaadenya ayaa laga
qaban-qaabinayaa magaalada Godey ee dalka Ogaadenya.
Shirkan wuxuu sii dabo socdaa kulamo badan oo ay
isla odayaashu kula yeesheen dawladda Itoobiya
magaalada Adis Ababa dhawrkii billod ee la soo
dhaafay.
Labo qoraal oo midna warbixin yahay (link), midna
faallo (link) ayaan hore uga qoray socdaalka odayadu
ku tageen magaalada Adis Ababa iyo meeshii uu ku
dambeeyey. Bilowgii bishan June 2005, odayadu bayaan
ayay ka soo saareen magaalada Jig-jiga ay ku
cambaareynayaan dawladda Itoobiya. Qoraalka Odayadu
waxay ku muujiyeen in shacbiga Somalida Ogaadenya
xuquuqdoodii aasaasiga ahayd ay maqan tahay. Odayadu
waxay ka eed sheegteen in ruuxii ay dawladdu wadato
oo kaliya madax laga dhigo oo aan la tixgalinin
doonista dadwaynaha.
Shirka lagaga dhawaaqay Godey, waxaa lagu sheegay in
lagaga wada hadlayo dhibaatooyinka ka jira Ogadenya
oo sida odayadu ay baaqooda ku caddeeyeen ay sabab u
tahay dawladda uu madaxda ka yahay Melez.
Marka koowaad, waxay dawladda iyo odayadu iyo waliba
maamulka kililka isla qireen inay jirto dhibaato u
baahan in wax laga qabto. Laakiin inta aan
dhibaatada wax laga qaban, waxay u baahan tahay in
la ogaado waxa markii horeba dhibaatada dhaliyey ama
asalka dhibaatada meesha ka jirta ee ay odayadu kaga
hadleen baaqooda.
Ugu horrayn, dhibaatada meesha taalla ma aha
dhibaato iska dhalatay ee waxaa sabab u ah dawladda.
Haddaba, dawladdu intee in le’eg ayay daacad ka
tahay inay dhibaatadii ay iyadu abuurtay haatan
haliso ? Su’aasha kale ee u baahan in lays weydiiyo
waa awoodda wax fulineed ama wax qabasho ee ay
leeyihiin odayadu.
Su’aasha hore, haddii aan ku hor maro, ma muuqato
wax iska badalay dhinaca Itoobiya oo muujin kara in
dhaqan cusub oo ka duwan kii looga bartay ay la soo
bixi doonto. Xagga awooda wax fulineed ee odayada,
inkastoo ay daacad ka yihiin hawsha ay wadaan,
haddana wax xil ah kama hayaan maamulka Itoobiya,
Melez-na diyaar uma ah inuu odayada aamino oo uu
hawsha ka qaybgaliyo. Sidaa darteed, dadaalkoodu ma
dhaafi doono hadal iyo talooyin aan dhaafin goobta
shirka.
Waxyaabaha yaabka leh waxaa ka mid ah in odayadu ka
codsadeen dawladda in la badalo xisbiga talada
kililka hadda haya oo ah xisbi ay xukumadda Itoobiya
dhistay, xulufana la ah, isla markaana ay dawladdu u
diyaarinayso inay ugu shubaan doorasho ku sheegga la
qaban doono Agoosto 2005. Ma dhici kartaa in Melez
uu ka tago xisbigiisii oo uu taageero dad uu u arko
inay cadawgiisa yihiin, waa Somalida Ogaadenya ‘e ?
Haddaba, maxay tahay ujeedada dawladdu ka leedahay
shirka la qabanayo iyo soo dhawaynta ay u fidinayso
odayada ree Ogaadenya ee eedaynta iyo dhaliisha u
soo jeediyey markii ay Jig-jiga joogeen?
Itoobiya culays siyaasadeed ayaa ka soo wajahay
adduunwaynaha. Jaalliyadaha Ogaadenya ee dibadaha
ayaa iyaguna adduunka iyo ururada xuquuqul insaanka
u gudbiyey eedaymo iyo xad-gudubyo ay dawladda
Itoobiya kula kacdo shacbiga Ogaadenya. Waxaa
shirarkaas ka mid ahaa shir ay Jaalliyadda Ogaadenya
ee Atlanta, USA qabatay May 30 keeda 2005 oo ay ka
soo qayb galeen ururo caalami ah oo u ololeeya
xuquuqda aadamaha.
Dawladda Itoobiya waxaa lagu cadaadiyey inay u
oggolaato goob-joogayaal shisheeye ah inay tagaan
magaalooyinka Ogaadenya si ay u kormeeraan
doorashooyinka ay sheegtay inay qabanayso agoosto
2005. Itoobiya arrintaa ma aha codsi ay ka soo bixi
karto maadaama doorasho qumanba aynan ka dhici
doonin Ogaadenya ee dadka ay dawladdu wadato la iska
soo qor-qori doono.
Shirka Godey waa mid ay Itoobiya uga dan leedahay
inay ku jaha wareeriso shacbiga Ogaadenya oo ay rajo
aan jirin u muujiso. Shirarka noocan ah waxay
keenaan in shacbiga maalmo ku mashquulo oo loo arko
wax ay wax ka soo bixi karaan. Marka lagu fashilmana
waxay keentaa dhibaato kale oo ah niyad jab ku
timaadda intii waqtiga iyo dadaalka galisay, intii
taageertay iyo intii rajada ka lahayd. Niyad jabkaas
wuxuu sababaa in dad badan ay ku timaaddo quus ama
ay nacayb u qaadaan odayada oo ay u arkaan inay
hoosaasiyeen. Waxay kaloo keenaysaa qiimo dhac iyo
sharaf xumo ku timaadda odayada Ogaadenya.
Ujeedada kale ee Itoobiya waa inay khilaaf iyo
tashuush dhexgaliso shacbiga Ogaadenya oo lagu
mashquulo waxyaabaha dhacaya ee aan rajo keeni
doonin. Rajada Itoobiya ayaa ah inay hesho dad ay
kasbato oo ku taagera danaha siyaasadeed ee ay ka
leedahay ogaadenya.
Inkastoo dadka intiisa badan ay u bisil yihiin
arrimahan oo kale, saamayn badana aynan keeni doonin,
haddana waxaa jiri doona, dad u dhego nuglaan doona
oo iyagoo is leh wax hagaajiya si dadban ugu adeegi
doona Itoobiya.
Shirka Godey ee odayada iyo dawladda Itoobiya dhex
maraya wax aan jaha wareerin ahayn oo uu keenayo ma
jirto. Ma laga yaabaa in laga qaato waayo-aragnimo
oo aan mustaqbalka lagu khaldamin, mise sidii
caadiga ahayd, kolba koox cusub ayaa wadadii lagu
hungoobay dib u qaadi doonta ?
Abdullahi Muxumed
Abdullahi_mahamed@yahoo.com
Hoos ka akhriso
qoraaladii hore ee Abdulahi Muxumed.
 100
Sano oo Halgan ah ka dib, Maxaa la Faa’iiday?
Odayaashii Adis Ababa joogay xagee lu dambeeyeen?
Is-bar-bardhig
Odayaashii la shiray Melez 1994 iyo kuwa maanta
Jooga Adis
|
