|
Wararka Radio Xoriyo
April 22, 2005
Ciidammada
Xoreynta Ogaadeenya waa xiddigaha xorriyada
Dhegaystayaal in toban sano ka badan ayaa laga joogaa xilligii ay
ciidammada xoreynta Ogaadeenya ee Jabhadda Waddaniga Xoreynta Ogaadeenya
ay dagaalka hubaysan ka billaabeen dhulka Ogaadeenya. Dadwaynaha
Soomaalida Ogaadeenya si fiican ayay uga dharagsan yihiin sidii ay
xukuumadda Addis Ababa ugu dadaashay in dalka Ogaadeenya uu dagaal
hubaysani ka qarxo, markii ay weerarro daandaansi ah ku billowda
Jabhadda Waddaniga Xoreynta Ogaadeenya, isla markaana ay xasuuq u
gaystay masuuliyiin badan oo rayad ah oo dadwaynaha Soomaalida
Ogaadeenya u doorteen inay hooggaamiyaan.
Weerarrada daandaansiga ah waxay ciidammada Wayaanuhu billaabeen muddo
yar ka dib markii la doortay maamulkii ugu horreeyay, uguna denbeeyay ee
si xor ah looga soo doorto dalka Ogaadeenya, kaasoo ay Jabhadda
Waddaniga Xoreynta Ogaadeenya horkacaysay. Ciidammada Wayaanuhu waxay
isku dayayeen inay fashiliyaan maamulka Ogaadeenya, si ayna suuragal u
noqonin in dadwaynaha Soomaalida Ogaadeenya oo muddo dheer u oomanaa
maamul ay iyagu leeyihiin, inay la qabitimaan maamul danohooda ka
shaqaynaya oo daacad ka qaddiyadooda, kaasoo isu taaga danta ummada
Soomaalida Ogaadeenya.
Arrintaasi waxay xukuumadda Itoobiya kaga kululayd wax kasta oo kale,
sababtoo ah haddii ay dadwaynuhu dhadhansadaan cadaalada iyo haybada
maamul dawaldeedkii waligoodba laga horteegnaa, wuxuu gumaysigi is-tusay
inay mustaqbalka ku adkaanayso inuu dadwaynaha Soomaalida Ogaadeenya ku
sandulleeya maamul ayna rabin oo ka shaqeeya danaha gumaysigeeda.
Xukuumadda Wayaanuhu markii ay kala tuurtay maamulkii ay dadwaynuhu soo
doorteen ee ay dalka Ogaadeenya dagaalka ka hurisay sannadkii 1994,
waxay ku talajirtay inay muddo yar gudeheed ku aamusiiso codka gobonimo
doonka, oo ay markaas dadwaynaha oggolaysiiso siyaasadeeda gumaysi.
Waxay sawiratay siyaasad khaldan oo ah inay muddo kooban kaga takhallusi
karto ciidammada xoryenta Ogaadeenya ee diidmada cad kala horyimid
siyaasadeedii reeryo oggolaysiinta ahayd.
In toban sano ka badan ayaa ka soo wareegtay xilligaas. Ciidammada
gumaysiga Itoobiya waxay dalka Ogaadeenya isugu keeneen wixii ay ciidan
iyo saanad hayeen. Waxaa dalkeena la keenay kumannaan maxaysato ah oo
laga soo xasuuqay gobollada kala duwan ee Itoobiya. Waxay sidoo kale
xukuumadda Itoobiya qoratay boqollaal Dabaqoodhi ah oo ka caawiya
dagaalka ay gobonimo doonka Ogaadeenya kula jirto. Waxay iskaashi la
samaysay maamullo badan oo ka jira gobollada kala duwan ee dalka
Soomaaliya, kuwaasoo ka caawiya marba wixii ay ka codsato ama ay ku
amarto. Xukuumadda Itoobiya waxay sidoo kale kala badh ka mid ah
lacagaha faraha badan ee deeqda loo siiyo u isticmaashaa dagaalka ka
socda dhulka Ogaadeenya.
Hase yeeshee wuxuu qof kasta oo xogta ugu yar ka haya dhulka Ogaadeenya
iyo dagaalka ka socda qiri karaa in Itoobiya ay ku fashilantay
siyaasadeedii ahayd inay xoog ku muquuniso gobonimo doonka ka dagaallama
dalka Ogaadeenya. Dagaalladu intii hore way ka sii badanayaan,
khasaaraha cadowga loo gaysto sidii hore wuu ka badan yahay, tirada iyo
tayada ciidammada xoreyta Ogaadeenyana intii hore aad ayay uga badan
yihiin. Arrintaasi waxay gumaysiga Itoobiya ku keentay mooraal-jab iyo
jaha-wareer siyaasadeed, iyadoo ciidammadiisii Ogaadeenya ku sugnaa ay
iska wada horyimaadeen oo baxsadka, xidhayga iyo toogashaduba ay aad u
sii badanayaan.
Dhegaystayaal ciidammada geesiyiinta ah ee xoreynta Ogaadeenya waxay
abaalkii ka waraabiyeen gumaysiga Itoobiya, waxayna kaadidooda cabsiyeen
maxaysatada uu qasabka ku keenay dhulka Ogaadeenya. Ciidamada xoreynta
Ogaadeenya waxay gumaysiga Itoobiya FAR waawayn ugu qoreen in ciidda
Ogaadeenya ayna ahayn meel uu gumaysiga iyo daba-dhilifkiisu u soo
dalxiis tego, balse ay tahay meel ay sharafteeda iyo karaamadeeda u
dagaallamayaan oo difaacayaan malaayiinka ku dhaqan ee Soomaalida
Ogaadeenya. Ciidammada xoreynta Ogaadeenya waxay dadwaynaha Soomaalida
Ogaadeenya u soo celiyeen kalsoonidoodii iyo dadnimadoodii, waxayna sii
xoojiyeen dareenkoodii gumaysi nacaybka ahaa iyo niyaddoodii mintidka
ahayd ee diiddanayd in la oggolaysiiyo reeryada gumaysiga Itoobiya.
Dhegaystayaal sidaad warkaba ku maqlayseen waxay maalmahan ciidammada
xoreynta Ogaadeenya ku jiraan hawlgal ciidan oo loogu wan-qalay
Hawgalkii Mandad, kaasoo ujeeddada ka denbaysa ahayd in la dardar geliyo
halganka hubaysan ee lagaga soo horjeedo gumaysiga Itoobiya, isla
markaana la kor loo qaado tayada ciidammada xoreynta Ogaadeenya, lana
kordhiyo hawlgalladiisa, iyadoo la isticmaalayo tabo cusub iyo
qorshayaal ugub.
Ciidammada xoreynta Ogaadeenya ee ku sugan dalka Ogaadeenya oo dhan ayaa
ka qayb qaadanaya Hawlgalka Mandad, hase yeeshee waxaa qaybta ugu wayn
qaadanayay ciidammo si gaar ah u tababaran oo ku kala sugan gobollada
Qorraxey iyo Doollo. Ciidammadaasi waxay hawlgalkan jab iyo halaag ugu
gaysteen ciidammada cadowga Itoobiya, kuwaasoo ay la soo gaadhsiiyay
khasaare ayna hadda ka hor la kulmin.
Gumaysiga Itoobiya waxaa dagaal dhawaan ka dhacay tuulada Caleen lagaga
gubay labo baabuur oo Ural ah iyo wixii saarnaa oo dhan, waxaa sidoo
kale lagaga furtay saanad ciidan oo aad u fara badan, oo isugu jira hub
iyo qalab isgaadhsiineed.
Markii dagaalkaas lagu jabiyay ciidammada gumaysiga Itoobiya waxay
gurmad ka dalbadeen magaalada Qabridaharre, hase yeeshee gurmadkii
cadowga waxaa jidka ku helay cutubyo ka kala tirsan qaybaha Qorraxey iyo
Doollo ee ciidammada xoreynta Ogaadeenya, oo iyaguna ka qayb galayay
Hawlgalka Mandad, waxaana halkaas cadowga loogu geystay jab aad u wayn.
Ciidammada gumaysiga ee dagaalkaas lagu wiiqay waxay ku gadoodeen
dadwaynihii rayadka ah ee deegaannadaas ku noolaa, waxayna soo qaqabteen
dad badan oo ay ku eedeeyeen inay taageero u fidiyeen ciidammada
xoreynta Ogaadeenya, isla markaana ay wax ka bililiqaysteen qalabkii
iyaga laga furtay.
Cadowga Itoobiya wuxuu aad uga argagaxay awoodda iyo kartida dagaal ee
ciidammadii xoreynta Ogaadeenya ee ka qayb qaatay Hawlgalkii Mandad,
sidaas darteed wuxuu qaylo-dhaan u dirsaday dhinaca Galbeedka, isagoo
dalbaday in ciidammo gurmad ah lala soo gaadho.
Hawlgalka Mandada wuxuu ciidammada gumaysiga Itoobiya, oo markii horaba
si wayn u niyad jabsanaa, ku riday cabsi iyo argagax aan la qiyaasi
karin, waxayna billaabeen inay wax kastoo dhaqaaqa ka ka shakiyaan,
sidaas darteed waxay Bandow ku soo rogay magaalooyin badan oo Ogaadeenya
ka mid ah.
Arrimaha kale ee gumayisga Itoobiya khalkhalka ku sii riday waxaa ka mid
ah iyadoo dadwaynaha Soomaalida Ogaadeenya ay maalinba maalinta ka
denbaysa ka soo dhiirranayaan, isla markaana muujinayaan kalsoonida iyo
niyad samida ay u hayaan ciidammada xoreynta Ogaadeenya. Gumaysiga
Itoobiya wuxuu in badan isku dayay inuu cadaadiyo dadwaynaha Soomaalida
Ogaadeenya, si uu reeryada gumaysigiisa ugu qasbo, isla markaana uga
durkiyo gobonimo doonka oo uga hortego inay taageeraan xoogagga gobonimo
doonka ah ee dagaalka kula jira.
Wuxuu ciidammadiisa Ogaadeenya ku sugan u fasaxay inay dadwaynaha kula
kacaan fal kastoo iyaga cajab geliya. Waxaa ciidammada Wayaanaha ee
Ogaadeenya ku sugan loo fasaxay inay dilaan qofka ay la qumanaato in la
dilo, inay xidhaan qof kastoo ay xidhaygiisa u bogaan, inay haweenka
fara xumeeyaan, inay hantida dawaynaha dhacaan iyo inay dadwaynaha
Soomaalida Ogaadeenya xayiraad dhaqaale saaraan, si ay dadku u jilcaan.
Ciidammada gumaysigu iyagoo dhibaatooyinkaas iyo kuwo kalaba dadwaynaha
ku haya, haddana waxay ku guul darraysteen inay dadwaynaha Soomaalida
Ogaadeenya qabadsiiyaan keenidii ay doonayeen inay geliyaan. Dadwaynaha
Soomaalida Ogaadeenya ee shaarafta leh wuxuu diiday inuu haybaddiisa iyo
sharaftiisa gato oo gumaysi u rukuuco. Wuxuu doortay inuu xaqiisa ku
raadsado dariiq kasta oo suuragal ah, isla markaana uuna xorriyadiisa
uga waabanin dhibaatooyinka iyo caqabadaha faraha badan ee ka sokeeya,
sidaas darteed waxay taageero dhinac walba ah siiyaan ciidammada
xoreynta Ogaadeenya ee isugu taagay xoreynta dalkooda hooyo iyo
siyaasadda Jabhadda Waddaniga Xoreynta Ogaadeenya ee ku salaysan in
gunnimada la diido oo gobonimo loo dagaallamo.
Dhegaystayaal ciidammada xoreynta Ogaadeenya ayaa iyaguna iyagoo maanka
ku haya kalsoonida uu shacabku ku qabo iyo masuuliyada ay ummada u
xanbaareen, waxay halganka Ogaadeenya u jiheeyeen waddadii xorriyada,
waxayna u geeddi geliyeen si geesinimo iyo daacadnimo ku dheehan tahay.
Dhegaystayaal Hawlgalka Mandad wuxuu u dhacay sidii loogu talagalay.
Qaybtiisii horana si fiican ayay u hirgeshay, waxaana lagu talajiraa in
qaybaha kalana ay sidaas iyo ka sii fiican u dhacaan, iyadoo la
kaashanayo awoodda Eebe iyo kartida dagaal iyo mintidnimada ciidammada
xoreynta Ogaadeenya ee u dhaartay inay ciiddooda ka dahiraan gumaysiga
Itoobiya.
Radio Xoriyo
Radioxoriyo@ogaden.com
raadioxoriyo@yahoo.com
Radio Xoriyo waxaad ka dhegaysan kartaa Mawjadda 19 MB ee dhererkeedu
yahay 15670 KHZ, Maalmaha Talaadada iyo Jimcaha 7: 30PM waqtiga Afrikada
Bari
|
