Chat 

Forum

 

Google
Search WWW Search www.ogaden.com

Warbixin ku saabsan doodii Gudi hoosaadka Senate-ka Marayka ee Arimaha Geeska Afrika

March 14, 2008 Maalintii Taladadadii bishan  March 11, 2008 ayaa muhiimad wayn u lahayd shacbiga dagan geeska Afrika gaar ahaan shacbiga dulman ee ree Ogadenya, kadib markay gudi hoosaadka guriga Senate ka Maraykanka u qaabilsan arimaha Africa ay miiska soosaareen qodob doodeed ku wajahnaa qiimaynta siyaasada Maraykanka ee xaalada qalafsan ee geeska Africa, kulankan oo uu daadihinayay Mudane Russell Feingold oo laga soo doorto gobolka Wisconsin isla markaana ah gudoomiyaha gudi hoosaadka arimaha Africa ee Senate ka Maraykanka.

Kulankan oo lahaa dhowr qaybood ayaa waxaa lagu marti qaaday haayado dowli ah, haayado u dooda xuquuqul insaanka, aqoonyahamiin iyo siyaasiyiin rugcadaa ah.

Hayadihii qaybtii koobaad (Panel 1) ee kulankan ka qaybqaatay ayaa waxay kala ahaayeen:-

  1. Wasaarada arimaha dibada ee Maraykanka oo ay matalaysay Jendayi Frazer oo ah xoghayaha arimaha Africa ee wasarada arimaha dibada.

  2.  Wasaarada gaashaandhiga maraykanka oo ay matalaysay gabadh layidhaahdo Teresa Whelan oo ah ku xigeenka xoghayaha wasaarada gaashaandhiga qaybta Africa.

  3. Haayada horumarka caalamiga ah ee Maraykanka oo marka la soo gaabiyo afka qalaad lagu yidhahdo U.S.AID. Haayadan ayaa waxaa matalaysay gabadha la yidhaahdo Katherine Almquist oo ah madaxa maamulka Africa ee haayadan. 

Dhamaan masuuliyiintan ka kala socday wassaradaha iyo haayadaha dowliga ah ee kala duwan ayaa waxay warbixinnadoodii ku cadeeyeen mar ay ka hadlayeen xaalada qalafsan ay shacabka Ogadenya manta ku jiraan, ayaga oo aad uga dayriyay dhibaatada uu gumaystuhu ku hayo shacabka Ogadenya, dhibaatadan oo taabanaysa dhinacya badan, tussale ahaan waxaan xusi karnaa mar ay gabadha la yidhaahdo Kathrine  oo u shaqaysa haayada U.S AID ay tidhi “gargarkii binii adamnimo waan gaadhsiin la nahay Ogadenya sababtuna waxay tidhi waa maamulka Ethiopia oo aan si madaxbanan hayadaha ugu ogolaanaynin inay waajibkooda gutaan” waxa kaloy Kathrine ku dartay “dowladu waxay naga curyaamisay isu socodkii ayaga oo nagu qasbaya inaan warqad fasax ah maamulka kililka ka qaadano hadaan rabno inaan meel u socdaalo si aan shacabka tabalaysan wax gargaar u gaadhsiino, wqaxaase naxdinlen, warqada fasaxa ihi ma aha mid si sahlan lagu heli karo” ayadoo hadaleedii siiwadata erayadii Kathrine waxaa kamid ahaa “gargaarku ma gaadho dadkii loogu tala galay ee mudnaa in lasiiyo, ayada oo ay Ethiopia ku andacoonayso dadka anagaa kala naqaana sidaa darted anaga nagu soo wareejiya cuntada, kadibna cuntada waxaa lagu dajiyaa xeryaha ciidamada ayagoo kadibna gargaarka cuntada qaybna suuqa gaysta qaybna u adeegsada hub shacabka lagu gumaado ayagoon u aaba yeelaynin yar iyo wayn”  

Qaybtii labaad (Panel 2) ee kulankan ayaa ahayd mid ay wacdaro ka dheceen, kadib markii ay hadalka la wareegeen masuuliyiin u dodo xuquuqul insaanka, aqoonyahano iyo siyaasiyiin rugcadaa ah, masuliyiintan ayaa waxay kala ahaayeen;-

  1. Dr. David Shin, oo ah siyaasi rugcadaa ah inbadana ka soo shaqeeyay geeska Africa isagoo ahaa Safiir Maraykanka dalal kala duwan oo Africa ah uga soo shageeyay, hadana ah Professor wax ka dhiga Jaamacada la yidhaahdo George Washington University oo ku taala gobolka Washington, DC.

  2. Ms. Lynn Fredriksson oo ah agaasimaha guud ee hayada xuquuqul insaanka  waa Amnesty International u qaabilsan arimaha Africa.

  3. Col. Thomas Dempsey, oo ah Kornayl howlgab ka noqday militariga Maraykanka eegana waxa ka dhiga Jaamacada ciidamada maraykanka oo la yidhaahdo, United Sates Army War College.

Guud ahaanba ayadoo ay masuuliyiintii kulankan ka hadashay ay aad gumaysiga Ethiopia  u dhaleeceeyeen ayaa waxaan marna la ilaawi karin sida gesinimada leh ay gabadha layidhaqahdo Lynn oo ah agaasimaha guud ee hayada xuquuqul insaanka  waa Amnesty International ay xaalada Ogadenya ufalanqaysay banaankana u soo dhigtay xaqiiqada  gaboodfalada ay ciidamada maxaysatada Ethiopia u gaysanayaan shacabka dulmanayasha ree Ogadenya. Gabadhan oo ay khudbadeedu aad u dheerayd ayaa waxaa hadaladeedii kamid ahaa mar ay sawir ka bixinaysay xaalada shacabka ree Ogadenya ee cakiran

“waxaa xafiiskanaga Amnesty International si isdaba jog ah u soo gaadhaya xog farabadan oo cadaynaysa xadhiga bilaa xisaabta ah ee lagu hayo shacabka Ogadenya oo aan waliba maxkamadna lasoo joojinaynin edaysanayaasha, jidhdilka shacabka iyo qaraacida ay ciidamada Ethiopia u gaysanayaan shacabka ayaa caadi ka noqotay Ogadenya dhexdeeda, dilka iyo gumaadka shacabka ay ku eedaynayaan inay taageeraan ururo siyaasadeed hadalkoodaba daa, kufsiga aan loo abaayeelaynin iyo falal badan oo guracan mamnuucna ka ah xeerarka caalamiga ah ee banii aadamka ayaa si jogta ah uga dhaca Ogadenya”.

Khudbadii ayadoo sii wadata Ms. Lynn waxay tidhi “Gudidii Xaqiiqa raadinta UN ee Ogadenya tagtay bishii August sanadkii 2007 waxay xaqiijiyeen xaalad macaluul oo aad u daran, dhinaca kalase xog badan oo ay UN tu ka soo arruriyeen xaga huquuqul insaanka oo lagu tacadiyay gobolka Ogadenya ayaan ilaa iyo eega aan caalamka loo soo bandhigin, intaas waxaan ku darayaa ayay tidhi Ms.Lynn,  Suldaan Mohamed Fowsi oo ah oday dhaqameed bulshada ree Ogadenya dhexdeeda martaba sare kuleh ahna waliba dhexdhexaadiye nabadoon ah ayay ciidamada Ethiopia gurigiisa kalasoobexeen oo ay xabsiga u taxaabeen bishii August sanadki 2007 si uunan Suldaan Mohamed Fowsi u helin fursad uu kula hadlo gudiga xaqiiqa raadinta UN ayadoy Ethiopia ka cabsanayso inuu Suldanku runta sheego, ilaa iyo eegadan aan hadlayana Suldaan Mohamed Fowsi wuxuu ku jiraa xabsi wax maxkamad ahna lama horkeenin si loo cadeeyo danbiga ay Ethiopia uhaysato, anagu hadaan nahay Amnesty international Suldaan Mahamed Fowsi waxaan u ictiqaadsanahay inuu yahay Maxbuus si charciga caalamka aan waafaqsanayn u xidhan” Ms. Lynn Khudbadeedii waxay ku soo gunaanaday “ree Ogadenya waxaa laga cuna qabteeyay dhuunigii, socdaalkii iyo beecsharadii arintanina waa falal aad u foolxun oy Ethiopia kula kacday shacabka Ogadenya si ay u gumaado, waxaase intaas ka sii daran oo nasiibdari ah ayay tidhi Ms. Lynn “sida aynan maamulka Ethiopia ugu ogolayn haayadaha xuquuqul insaanka iyo kuwa gargaarka biniiaadamka inay cagta dhigaan Ogadenya si ay u soo baadhaan gaboodfalada ka dhanka ah binii aadamka ee ka soconaya Ogadenya”

Markii ay khudbadhihii dhamaadeen waxay mudanayaahsii Senate ku bilaabeen inay suaalo waydiiyaan hayadihii iyo wasaaradihii kulankaas lagu marti qaaday si ay wax uga waydiiyaan waxa ay wasaarad kasta ka qabatay qaybta  kaga aadan qulqulatooyinka hadheeyay guud ahaan geeska Afrika gaar haana Ogadenya.

Ayadoo ay dhamaan gudi hoosaadka aqalka Senate ka ee arimaha Africa ay waydiiyeen suaalo aad muhiim u ah wasaradihii iyo hayadihii halkaas ka hadlay ayaa waxaa xusid mudan su aalihii uu  Mudane Benjamin Cardin oo ah mudane laga soo doorto gobolka Maryland, uu waydiiyay masuulkii kasocday wasarada arimaha dibada maraykanka waa Jendayi Frazer, isaga oo uu mudanuhu ku bilaabay su aashiisii sidatan “Maanta waxan si aad ah u danaynayaa Xaalada Ogadenya, hadaba wax ma iiga sheegi kartaan meesha ay marayso Xaalada Ogadenya? Hadaad tihiin wasaaradii qusaysay arimaha dibada maxaad ka qabateen xaalada Ogadenya iyo shacabka lagu tuntay xuquuqdoodii iyo sharaftoodii binii adamnimo?

Su aalahan iyo kuwo badan oo ay mudanayashu waydiiyeen wasaaradaha kala duwan ee kulankan joogay ayaynan mudanayashu wax jawaab ah oo qancisa aynan ka helin, balse kaliya ay wasarada arimaha dibadu ku andocootay inay wali quud daraynayaan inay maamulka Ethiopia la fahmaan inay ixtiraamaan ooy ilaaliyaan Xuquuqda shacabka Ogadenya, lakiin waxaynan  Jendayi Frazer habayaraatee soo bandhigin wax ay ka qabteen xaalada Ogadenya ee guracan amaba waxa cad oo ay maaganyihiin inay qabtaan, tasina waxay fadeexad ku noqotay wasaaradii arimaha dibada ee Maraykanka ee looga fadhiyay inay xal ka kaeenaan Ogadenya.

Ugu danbaystii waxay Mudanayashii si adag ula hadleen wasaradihii iyo haayadihii  kala duwanaa ee ay ku marti qaadeen kulankan, ayaagoo aad ugu adkeeyay inay qulqulatooyinka geeska Africa ay wax ka qabtataan dhinaca kalana xaalada Ogadenya inayna iska indhatirine ay xal dhab ah ka keenaan, inata kahoraysa kulano danbe oo ay Gudi hoosaadka Maraykanka u qaabilsan arimaha Africa ay ku qorshaynayaan inay wasaaradahan ugu yeedhaan si loogala xisabtamo waxyaabaha looga fadhiyo inay soo xaliyaan oo ay xaalada Ogadenya kamid tahay kuwa ay sida ahmiyada waynleh diirada ugu hayaan dowlada Maraykanku. 

Mohamed Darbawayne,
Radio Xoriyo, USA.

 
 

Copyright © 1998- 2002 OGADEN ONLINE  All Rights Reserved. This site is created by Ogaden Online. Reproduction of any material on this site is prohibited without express permission of the site owner and the webmaster.